Profilaktyka nowotworowa przewodu pokarmowego

W ponad 80% przypadków nowotworów przewodu pokarmowego możliwa jest skuteczna prewencja. Największe znaczenia ma właściwa dieta – niskokaloryczna, niskotłuszczowa, bogata w warzywa i owoce. Poniżej przedstawiamy wskazówki, jak znaleźć dla siebie idealną dietę antynowotworową.

Aktywność ruchowa – zaleca się uprawianie sportu przez 30 minut 3x w tygodniu, aż do wzrostu tętna do 130 ud./ min. Ćwiczenia o średniej lub wysokiej intensywności 2 x tyg. pozwolą zmniejszyć o 30% ryzyko zachorowania na raka okrężnicy. Mechanizm profilaktyki aktywności fizycznej polega na przyspieszaniu czasu pasażu przez jelita, to oznacza krótsze zaleganie potencjalnie rakotwórczych produktów ubocznych trawienia znajdujących się w masach kałowych.

Błonnik – zwiększa masę stolca, skraca pasaż przez jelita, obniża pH jelitowe, wpływa na mikroflorę przewodu pokarmowego. Powinno się przyjmować 40-45 g/dziennie, w tym tzw. nierozpuszczalnego 4-5 g. Błonnik obecny jest w pełnych ziarnach zbóż, w zarodkach pszennych, dzikim ryżu, otrębach pszennych i ryżowych, kaszy gryczanej, kukurydzianej, jaglanej, płatkach i otrębach owsianych, również w jęczmieniu, ziarnach strączkowych (soczewica, soja), warzywach (karczochy, fasola, brokuły, brukselka, kapusta, marchew, kalafior, cebula, kabaczek), świeżych owocach (jabłka, morele, banany, jagody, daktyle, brzoskwinie, gruszki) oraz suszonych śliwkach.

Woda – zaleca się przyjmowanie 2,5 l płynów na dobę, zapewni to odpowiednie nawodnienie organizmu, pozytywnie wpłynie na przemianę materii oraz wypłucze szkodliwe produkty przemiany materii z organizmu.

Ważne: Profilaktyka Nowotworowa – to przestrzeganie racjonalnej diety, aktywności ruchowej i badań profilaktycznych.

Wapń – jest minerałem, który sprawia, że komórki wyściełające okrężnicę są mniej podatne na zmiany nowotworowe – zapobiega urazom i nadmiernemu namnażaniu nabłonka wywołanym przez kwasy żółciowe lub karcinogeny. Zaleca się 1000-1500 mg/dobę, źródła: jogurty, mleko, sery, ryby z puszki z ośćmi, kapusta, brokuły. Także selen może zmniejszyć ryzyko zachorowania na raka okrężnicy o 60% przy spożyciu dziennym 200 mcg. Bogatym źródłem są białka zwierzęce, homary, gotowane ostrygi, małże, kraby, orzechy laskowe.

Warzywa i owoce – co najmniej 300 gram dziennie. Węglowodory aromatyczne – w codziennej diecie powinno się ograniczać ich ilości przez: zmniejszenie spożycia zewnętrznych
warstw opiekanych na grillu produktów. Zaleca się przygotowywanie chudego mięsa, smażonego nad dobrze rozżarzonym węglem (nie nad płomieniem), w czasie dokładania
węgla zdejmowanie mięsa z rusztu, nieopiekanie np. sosnowymi szyszkami.

Sól – zredukowanie ilości spożywanej soli ma na celu zapobieganie nowotworom głównie żołądka. Sól można zastąpić ziołami (tymiankiem, rozmarynem). Ponadto należy ograniczyć spożywanie pokarmów konserwowanych, peklowanych.

Ważne: Otyłość jest jednym z czynników ryzyka rozwoju raka – racjonalna dieta i aktywność ruchowa regulują masę ciała.

Profilaktyka to nie tylko odpowiednia dieta… Warto się badać!

Gastroskopia, adresowana do osób, u których krewnych I stopnia występował nowotwór żołądka. W przypadku stwierdzenia obecności Helicobacter pylorii, przeprowadza się leczenie mające na celu wyeliminowanie bakterii nawet u osób bez objawów. Badanie wykonywane co 2 lata.

Kolonoskopia, przeznaczona dla wszystkich osób gównie z obciążeniami rodzinnymi – wykonywana co 10 lat. W trakcie przesiewowej kolonoskopii możliwe jest usuwanie polipów, co w znacznym stopniu zmniejsza ryzyko wystąpienia nowotworu. Centrum Onkologii uczestniczy w Programie Badań Przesiewowych dla Wczesnego Wykrywania Raka Jelita Grubego od 2000 roku. W tym czasie wykonano 5 965 badań, usuwając polipy u 1 992 osób, wykrywając 50 nowotworów.

Chemoprewencja to stosowanie leków i naturalnych związków w celu zapobiegania nowotworom. Pomimo stale trwających badań dotychczas nie odkryto takiego preparatu, który mógłby być stosowany przez całą populację. Wykonuje się próby chemoprewencji w wybranych grupach Pacjentów przy użyciu m.in. selenu, wapnia, witamin, niesterydowych leków przeciwzapalnych: kwasu acetylosalicylowego (aspiryna), kwasu 5-aminosalicylowego (mesalazyna).

W profilaktyce nowotworowej istotną rolę odgrywają witaminy A, C i E. Więcej na ich temat w artykule „Cała prawda o witaminach i suplementach”. Przestrzegając wyżej wymienionych zaleceń odpowiednio zadbamy o dobrą kondycję naszego układu pokarmowego. Więc do dzieła!

mgr Ilona Polasik
Starszy Asystent w Dziedzinie Pielęgniarstwa, Zakład Profilaktyki i Promocji Zdrowia w Centrum Onkologii w Bydgoszczy

Dodaj komentarz