Naukowcy stworzyli atlas komórkowy siatkówki naczelnych. Czy pomoże on w walce ze ślepotą?

Naukowcy stworzyli mapę pracy genów w siatkówce naczelnych. Jest to ważne w zwalczaniu chorób oczu, ponieważ tylko naczelne mają centralny otwór na siatkówce, dzięki czemu odróżniamy kolory i subtelne detale przedmiotów. Osiągnięcie to zostało opisane w artykule naukowym opublikowanym w magazynie “Cell”, przez grupę kierowaną przez Joshua Sanesa z Uniwersytetu Harvarda.

Klasycznym obiektem badań biomedycznych była mysz laboratoryjna. Jednakże, jak wspomniano powyżej, myszy nie mają centralnego dołka – najważniejszego szczegółu ludzkiego oka, którego uszkodzenie może być związane z licznymi chorobami prowadzącymi do ślepoty. Anatomia centralnego otworu jest dobrze zbadana. Jednak po raz pierwszy naukowcy ustalili, w których komórkach działają poszczególne geny.

Aby zmapować działające geny, autorzy zbadali 165 tysięcy komórek oka makaka i zsekwencjonowali RNA dla każdej z nich. Połowę komórek pobrano z centralnego otworu, a resztę z obrzeża siatkówki. Badano zarówno neurony, jak i poszczególne “cegiełki” innych tkanek.

Biolodzy zidentyfikowali ponad 60 typów komórek różniących się szczegółami anatomicznymi. Ponad 80% tych typów stwierdzono zarówno w centralnej dolinie, jak i na obrzeżach. Istnieją jednak istotne różnice między tymi dwoma regionami. Różnica polegała po pierwsze na tym, jak często spotykały się komórki jednego lub drugiego rodzaju, a po drugie – jakiej dotyczyły ekspresji genów.

Następnie biolodzy sprawdzili, jak działa około 200 genów, których aktywność u ludzi jest związana z rozwojem ślepoty. Okazało się, że niektóre z nich są selektywnie wyrażane w centralnym dole. Dotyczy to szczególnie genów odpowiedzialnych za podatność na zwyrodnienie plamki żółtej i obrzęk plamki żółtej, które są najczęstszymi przyczynami ślepoty.

Na przykład stwierdzono, że jeden gen podatności na zwyrodnienie plamki żółtej w prętach i szyszkach centralnego dołka, wyraża się na znacznie wyższym poziomie niż w prętach i szyszkach peryferyjnych. Podobnie, znaleźliśmy dwa geny podatności na cukrzycowy obrzęk plamki, wyrażone w naczyniach krwionośnych centralnego dołka bardziej intensywnie niż na obrzeżach.

Porównując dane z atlasem ekspresji genów w siatkówce myszy, znanym z wcześniejszych prac, biolodzy odkryli, że geny te nie działają wcale u gryzoni lub są zawarte w innych miejscach siatkówki niż u naczelnych. Dlatego uzyskane dane mogą być nieocenioną pomocą w walce z ludzkimi chorobami.

Dodaj komentarz