Skutki uboczne antykoncepcji hormonalnej

Antykoncepcja hormonalna jest najchętniej wybieraną formą zapobiegania ciąży wśród pań. Nic dziwnego. Charakteryzuje ją wysoka skuteczność (na poziomie 99%) i wygoda stosowania. Efekt antykoncepcyjny jest też w pełni odwracalny, a kobieta po zaprzestaniu przyjmowania hormonów szybko odzyskuje płodność.

Mimo wielu zalet antykoncepcja hormonalna, jak zresztą każdy lek, niesie ze sobą ryzyko wystąpienia skutków ubocznych. Jakich dolegliwości możemy spodziewać się po jej zastosowaniu?

Wahania nastrojów, bóle głowy, zwiększony apetyt – dolegliwości po zastosowaniu antykoncepcji

Lista możliwych skutków ubocznych po zastosowaniu antykoncepcji hormonalnej jest całkiem długa. Oczywiście nie muszą one wystąpić u każdej kobiety. Panie korzystające z antykoncepcji hormonalnej skarżą się m. in. na:

  • wahania nastrojów (stany depresyjne, nerwowość i rozdrażnienie);
  • bóle głowy;
  • bóle piersi;
  • spadek libido;
  • zwiększony apetyt, który jest często przyczyną wzrostu masy ciała;
  • nudności;
  • uczucie obrzęku spowodowanego zatrzymaniem wody w organizmie;
  • zmiany trądzikowe;
  • przyspieszone tętno;
  • bóle żołądka.

To oczywiście tylko niektóre spośród najczęściej zgłaszanych objawów. Mało tego. Stosowanie antykoncepcji hormonalnej niesie ze również inne, dużo poważniejsze powikłania…

Antykoncepcja hormonalna a zakrzepica

Stosowanie dwuskładnikowej antykoncepcji hormonalnej wiąże się ze zwiększonym ryzykiem zakrzepicy. Sprzyjać jej będzie przede wszystkim zawarty w tabletkach antykoncepcyjnych estrogen. Jak rozpoznamy zakrzepicę?

Jeśli zakrzep powstanie w obrębie żyły kończyny dolnej, może dojść do jej zaczerwienienia i spuchnięcia. Noga może również boleć, być cieplejsza i bardziej tkliwa. Może, ale nie musi. Trzeba bowiem pamiętać, że zakrzepica w większości przypadków nie daje żadnych widocznych objawów.

Istnieje też ryzyko, że zakrzep przemieści się z nogi i umiejscowi np. w płucach, wywołując bardzo niebezpieczną zatorowość płucną.

W pierwszych miesiącach stosowania antykoncepcja hormonalna podnosi ryzyko zakrzepicy mniej więcej 3-6-krotnie [1]. Jeśli wystąpią dodatkowe czynniki zwiększające krzepliwość krwi, to ryzyko to wzrośnie jeszcze bardziej. Jednym z najpoważniejszych czynników zakrzepicy jest trombofilia wrodzona, czyli genetycznie uwarunkowana skłonność do powstawania zakrzepów. U kobiet z trombofilią wrodzoną, korzystających z antykoncepcji hormonalnej, prawdopodobieństwo rozwinięcia się zakrzepicy wzrasta nawet 28-35 razy [2]!

Odpowiedzialność za zwiększoną tendencję do zakrzepicy ponoszą określone mutacje w genach – przede wszystkim mutacja V Leiden oraz genu protrombiny. Jedynym sposobem wykrycia tych mutacji będzie test DNA. Na szczęście jest to badanie proste w wykonaniu i bardzo łatwo dostępne.

Warto pamiętać, że zakrzepica może wystąpić nie tylko w wyniku połączenia pigułek antykoncepcyjnych z predyspozycjami genetycznymi. Może być ona również następstwem długotrwałego unieruchomienia, np. podczas wielogodzinnej podróży samochodem, palenia papierosów, otyłości czy ciąży. Świadomość występowania trombofilii wrodzonej jest więc bardzo istota nie tylko dla kobiet korzystających z antykoncepcji hormonalnej.

Antykoncepcja hormonalna a nowotwory

U kobiet zażywających dwuskładnikową antykoncepcje hormonalną nieco częściej stwierdza się nowotwory piersi. Czy jest to spowodowane działaniem hormonów? Nie do końca wiadomo. Większa wykrywalność równie dobrze może wynikać stąd, że kobiety chroniące się przed ciążą w ten sposób częściej chodzą do ginekologa.

Antykoncepcja hormonalna – stosować, czy nie?

Antykoncepcja hormonalna na pewno nie jest obojętna dla naszego organizmu. Dostarczając mu sztucznie wytworzone hormony, musimy liczyć się z możliwością wysypiania działań niepożądanych. Z drugiej strony antykoncepcja hormonalna jest najskuteczniejszą formą ochrony przed ciążą spośród wszystkich dostępnych metod. Kobieta sama powinna więc zdecydować, czy chce ją stosować, czy nie – oczywiście zawsze w porozumieniu z lekarzem. W przypadku wystąpienia jakichkolwiek przeciwwskazań, np. obecności trombofilii wrodzonej, lekarz może zawsze zaproponować pacjentce inną metodę antykoncepcji.

Źródła:

[1] M. Frołow, Antykoncepcja hormonalna a zakrzepica żylna, zakrzepica.mp.pl.
[2] Cameron C. i wsp., Hormonal contraception and thrombotic risk, „A multidisciplinary approach. Pediatrics” 2011, 02, 127.

Autor: Natalia Jeziorska, testDNA, www.testdna.pl

Zdjęcie: ©filmfoto/123rf.com

Dodaj komentarz